Verbindende Communicatie

Gebaseerd op het gedachtegoed en het boek ‘Geweldloze Communicatie – Ontwapenend, doeltreffend en verbindend’ van Dr. Marshall Rosenberg

Voor iedereen die met kinderen leeft en/of werkt en op gelijkwaardige wijze met hen wil communiceren

Wil jij ook:
• thuis of in de klas plezier en ontspanning ervaren in het contact met je kind(eren)?
• een sfeer van samenwerken tussen jou en je kinderen en de kinderen onderling creëren?
• dat er minder conflicten zijn?
• kwaliteiten van kinderen (h)erkennen en laten bloeien?
• bijdragen aan het opgroeien van kinderen tot zelfstandige, vrije mensen?
Wij hebben het vertrouwen dat dit mogelijk is.

Contact maken doe je door te communiceren. Verbindende Communicatie kan je ondersteunen om dat open en onbevooroordeeld te doen.

Onze eerste vraag dient te luiden: ‘Wat hebben kinderen nodig?’, meteen gevolgd door ‘En hoe kunnen wij hieraan tegemoet komen?’ Als we vanuit dit punt vertrekken, zullen we in een compleet andere omgeving terechtkomen dan wanneer we gevraagd zouden hebben: ‘Hoe krijg ik kinderen zover dat zij doen wat ik wil?’
Alfie Kohn (Amerikaans psycholoog en auteur)

Verbindende Communicatie
Verbindende Communicatie helpt om vanuit bewustzijn en gelijkwaardigheid contact met jezelf en/of je kind te maken. Het biedt zo veel helderheid, dat je steeds meer gaat zeggen wat je werkelijk bedoelt op een manier die de ander werkelijk kan horen.
Je houvast hierbij zijn vier stappen: waarnemen – voelen – behoeften – verzoeken. Dit alles onder de paraplu van mededogen. De stappen kunnen innerlijk genomen worden of hardop geuit worden.

Waarnemen
Een voorbeeld. Je kijkt naar je kind. Je ziet twee rode wangen. Je interpreteert deze rode wangen als ‘hij is moe’ en je handelt vanuit dit idee door het kind naar bed te sturen. De rode wangen kunnen ook op iets anders wijzen, opwinding bijvoorbeeld, omdat er net iets heel leuks is gebeurd.

Voelen
Je hoort een kind zeggen: ‘Je bent een meisje en meisjes snappen niks!’ Je merkt boosheid bij jezelf. Die wordt geprikkeld omdat jouw behoefte aan gelijkwaardigheid niet vervuld wordt. Gevoelens zijn een reactie op vervulde en onvervulde behoeften.

Behoeften
Iedereen heeft behoeften die we allemaal herkennen. De manieren waarop we die vervullen, zijn persoonsgebonden en van de situatie afhankelijk. Door contact te maken met een behoefte, vindt er een verschuiving plaats van ‘zo moet het’ naar ‘hoe zou het ook kunnen?’ En dan vind je samen een manier die voor iedereen werkt.
De behoefte aan bewegen bijvoorbeeld kun je vervullen door om de tafel te rennen, te stoeien, je kamer op te ruimen, een eindje te gaan fietsen en nog veel meer. Je ontdekt zo een zee van mogelijkheden waaruit je kunt kiezen.

Verzoeken
Als je weet welke behoefte(n) je hebt, kun je zelf actie ondernemen of aan de ander iets vragen.
De ander zal eerder geneigd zijn om ‘ja’ te zeggen op je verzoek als het concreet en positief geformuleerd is. Zeg je ‘Stop met zeuren’ of ‘Wil je nu weer verder gaan met lezen?’ Ook al is het antwoord hierop ‘nee’, het is wel het begin van een gesprek.

Ieder oordeel is een tragische uiting van een (on)vervulde behoefte.
Dr. M. Rosenberg

Het dagelijkse leven (1)
‘Als ik zie dat jij Maaike met een blok op haar hoofd slaat [waarneming], voel ik me bang [gevoel]. Ik wil graag dat het voor iedereen in de klas veilig is [behoefte]. Wil je me vertellen wat je dwarszit?’ [verzoek]

‘Wanneer ik zie dat je van tafel gaat zonder je bord mee te nemen [waarneming], voel ik me geïrriteerd [gevoel], omdat ik het prettig vind als we elkaar helpen om alles netjes te houden [behoefte]. Wil je je bord meenemen naar het aanrecht? [verzoek]’

Jakhals en giraf
Om de houding van verbindend communiceren kracht bij te zetten, heeft Marshall Rosenberg twee dieren als symbool gekozen: een jakhals en een giraf.
De jakhals staat voor de neiging afstand te scheppen. Hij is resultaatgericht, oordelend, dwingend en autoritair. Hij staat symbool voor het ontkennen van angst en pijn en het grijpen naar middelen zoals macht, agressie en manipulatie om te overleven.
De taal van een jakhals bestaat uit oordelen, kleineren, beschuldigen, verwijten, bekritiseren, interpreteren, labelen. Het is de taal die manipuleert en uit elkaar drijft.
De giraf is het landdier met het grootste hart en staat daarmee symbool voor communiceren vanuit het hart. Bij de giraf hoort de intentie om in verbinding te zijn met wat er leeft in jezelf en in de ander. De giraf is zowel zachtaardig als sterk, kijkt met mildheid naar wat zich aandient en zoekt naar helderheid en creatieve oplossingen.
De taal van de giraf staat voor: verwonderen, luisteren, mededogen hebben, in contact zijn met gevoel en behoeften, spreken vanuit het hart, verbinden.
Wij mensen hebben beide talen in ons; we kunnen kiezen of we naar onszelf en/of anderen luisteren met jakhalsoren of met giraffenoren.
De giraf is steeds op zoek naar wat er leeft in het hart van de jakhals. Door zo met mededogen te luisteren, wordt de jakhals vaak ‘ontwapend’.
Het werken met deze symbolen geeft kinderen snel duidelijkheid en herkenning. Met plezier gebruiken ze de giraf om aan te geven wat ze willen of herkennen ze de jakhals in de communicatie.

Het bewerkstelligen van vreedzame veranderingen begint met het veranderen van onze eigen gedachten.
Dr. M. Rosenberg

Straffen en belonen
Als we aan ouders en opvoeders vragen wat de kwaliteiten zijn die zij in kinderen ontwikkeld willen zien, krijgen we regelmatig dezelfde antwoorden: rekening houden met anderen, zelfvertrouwen, levenslust, samenwerken, flexibiliteit, authenticiteit, doen waar je goed in bent, innerlijke motivatie, humor.
We zijn van mening dat we de meeste kans hebben dat kinderen deze kwaliteiten ontwikkelen, als wij hen opvoeden en begeleiden zonder straffen en belonen.

Marshall Rosenberg verstaat onder straffen en belonen: alles wat we doen met als doel: kinderen (en andere mensen) zich zo te laten gedragen als wij denken dat goed voor hen is.
Dus alles waarbij we ons plaatje over hoe het kind moet zijn en worden tussen ons en het kind plaatsen en zo het contact verliezen met wie het kind werkelijk is en wat het nodig heeft op dit moment om te groeien en te bloeien. Ook het geven van complimentjes en rapportcijfers behoort hiertoe, tenzij ze vanuit een andere intentie worden gebruikt dan bovenstaande.
Bijvoorbeeld om samen te genieten van wat het kind bereikt heeft of om feedback te geven die leidt tot helderheid. Een 9 is dan geen beloning, maar een teken dat je de stof beheerst. En een 4 is dan geen straf, maar een aanleiding tot inventarisatie van wat nog om aandacht vraagt.
De stap van met naar zonder straffen en belonen vraagt om het loslaten van de top-downhouding en het vinden van een basis van gelijkwaardigheid. Volwassenen en kinderen zijn niet gelijk, wel gelijkwaardig. Als dat je uitgangspunt is, komt er ruimte om te zien dat wij hen opvoeden en zij ons.

Het dagelijkse leven (2)
Als we kinderen en jongeren willen stimuleren hun kwaliteiten te ontplooien, zijn er bevestigende manieren om hun intrinsieke motivatie aan te wakkeren.
Bijvoorbeeld: in plaats van ‘fout’ of ‘wat stom’ zou je kunnen zeggen: ‘mislukt’ of ‘jammer’. In plaats van ‘doe eens normaal’ zou je kunnen vragen: ‘ik heb hier last van, wat zit je dwars?’ In plaats van ‘je doet het verkeerd’ zouden de vragen ‘wat is je bedoeling hiermee?’ of ‘zal ik het nog een keer uitleggen?’ kunnen leiden tot verbinding in plaats van verwijdering.

Onze woorden kunnen deuren openen of sluiten, helen of kwetsen, vreugde of lijden brengen
en zij bepalen uiteindelijk hoe gelukkig we zijn.
Dorothy J. Maver

En nu?
Vanuit stichting De Kleine Giraf willen we mensen ondersteunen die met kinderen werken of leven en die met hen willen communiceren op een manier die eerder tot verbinding leidt dan tot verwijdering.
We zijn onafhankelijke trainers, die zowel individueel ondersteunen als trainingen voor ouders en opvoeders geven.

Ervaringen
‘Ik ben zo blij met deze vorm van communiceren: zowel voor mezelf als mens als voor mezelf als leerkracht. Het geeft me veel kracht, mogelijkheden en vertrouwen, vooral in het contact met de kinderen.’
‘De manier van communiceren verandert langzaam in een meer open houding en echt luisteren naar de ander. Dat er meer uit gesprekken te “halen” is als je je open opstelt, doorvraagt en oprechte belangstelling toont. Het fijne is dat de kinderen en ik meer samen naar oplossingen/situaties kijken, dat er gelijkheid is.’

Meer informatie:
M. Rosenberg, Levenverrijkend onderwijs
J. Mol, Opgroeien in vertrouwen, Geweldig Communiceren met jongeren en De giraf en de jakhals in ons

Stichting De Kleine Giraf
p/a Troelstraweg 79
3732 CB De Bilt
www.dekleinegiraf.nl
info@dekleinegiraf.nl